• Erfgoed Altena

    Erfgoed Altena

johannes hoeve

De hoeve Johannes aan de Korn in Dussen is zondag 10 september open van 12.00-17.00 uur

 

Open Monumentendag op zaterdag 9 en zondag 10 september staat dit jaar in het teken van ‘Boeren, burgers en buitenlui’. De organisatie is in handen van Erfgoed Altena en zij heeft gekozen voor extra aandacht voor boeren en ons agrarisch erfgoed. Dit als vervolg op de aandacht in het voorjaar met de thema tentoonstelling ‘Zonder boer geen voer’.

In samenwerking met VVV BiesboschLinie is de fietsroute ‘Rondje Boerenland’ samengesteld langs veel van de mooiste boerderijen in de regio. De route is zo’n 30 kilometer en voert door de dorpen Dussen, Babylonienbroek, Uitwijk, Uppel en Almkerk. Onderweg passeren fietsers tevens de natuurgebieden het Pompveld en de Kornsche Boezem. Ook kunnen ze afstappen bij enkele boerderijen of een bezoek brengen aan Kasteel Dussen. Start- en eindpunt van de route is de Koppelpaarden in Dussen. De fietsroute ‘Rondje Boerenland’ wordt gepresenteerd tijdens de jaarlijkse Erfgoedavond, deze wordt gehouden op woensdag 6 september in de Klompenmakerij aan de Korn in Dussen. De inloop is vanaf 19.30 uur, de avond begint om 20.00 uur.

Twee agrarische revoluties in ons Altena

Bas van Andel, samensteller van het boek ‘Van grond tot mond’ gaf tijdens de Erfgoedavond op woensdag 6 september een lezing over de twee agrarische revoluties in het Land van Heusden en Altena. De eerste revolutie situeert Van Andel in de periode 1050-1350 toen de laagste delen van het gebied werden ontgonnen en geschikt gemaakt voor de landbouw. Voor het jaar 1000 werden alleen de stroomruggen Dusse en Alm echt bewoond en bewerkt door de boeren. De tweede agrarische revolutie voltrok zich in de jaren 1959-1970 met de grootschalige ruilverkaveling in het gebied. Het zorgde voor meer welvaart, maar veel natuur en cultuurhistorie ging verloren. Ook verdwenen de boeren uit het dorp, waardoor de afstand tussen boer en burger groter werd. Anno 2017 ziet Van Andel al kiemen voor een derde agrarische revolutie door nog verdergaande schaalvergroting. Daardoor verdwijnen familiebedrijven; ook omdat voor boerenkinderen vele andere interessante banen voorhanden zijn. Wat staat ons nog te wachten op het platteland?

 

 

 

 

 

De Monumenten klassendag op 11 en 12 september wordt gehouden op fort Giessen en in de vesting Woudrichem; 600 basisschoolkinderen maken zo een reis langs monumenten en maken kennis met de historie van de streek. De klassendag wordt samen met Bibliotheek/Cultuurpunt Altena georganiseerd.

De erfgoedavond wordt gehouden op 11 september vanaf 20.00 uur in het kevermuseum de Wolfsburcht in Wijk en Aalburg. Jaap Sepers vertelt over de ontwikkeling van het openbaar vervoer en het ontstaan van de diverse busmaatschappijen in de 20e eeuw. In de tijd dat er nog maar weinig auto’s waren, waren bewoners vooral aangewezen op het openbaar vervoer. In deze streek vooral op de autobussen van de ALAD: Altena’s Locale Autobusdiensten van de gebroeders Bouman uit Wijk en Aalburg. Vele jaren waren deze bussen een bekende verschijning in de regio. In het Kevermuseum de Wolfsburcht is een kleine expositie ingericht die aan de hand van foto’s de ontwikkeling van de autobussen van dit bedrijf laat zien. Zaterdag 13 september is het museum van 10.00-16.00 uur gratis te bezoeken.

Tevens wordt de Acte van Altena overgedragen van de gemeente Aalburg aan de gemeente Woudrichem. In de Acte worden bestuurders opgedragen zorg te dragen voor het erfgoed.

Zaterdag 13 september kan een bezoek gebracht worden aan kasteel Dussen, de stichting Vrienden houdt een fotowedstrijd en om 15.00 uur wordt de uitslag bekend gemaakt. Om 16.00 uur wordt een concert gegeven door duo C Kwadraat met een muzikale reis door de tijd. Zondag 14 september worden rondleidingen gegeven. Het complete programma staat op www.kasteel-dussen.nl 

Fort Giessen neemt bezoekers 13 september mee ‘op reis door de tijd’ langs archeologische vondsten uit de streek. Ook kan een ritje gemaakt worden met koetsjes. Bij voldoende belangstelling zijn rondleidingen door het fort. Verder wordt een foto expositie van de Eerste Wereldoorlog ingericht. Kinderen mogen met metaaldetectors muntjes zoeken.

In Werkendam is het Andries Visserhuis aan de Slikstraat geopend. Daar is een expositie te zien van het openbaar busvervoer in en om Werkendam en Sleeuwijk te zien. In de bibliotheek in Werkendam staat de Heritage Browser opgesteld. Daarmee kan een ontdekkingstocht door de historie van het dorp worden gemaakt. Loop nog eens virtueel door uw oude straat. Of laat aan de (klein)kinderen zien hoe uw straat er vroeger uit zag. In de Oudheidkamer van Grietje Post is te zien hoe rijswerkers vroeger op reis gingen met de buitenafkist.

Om 14.00 uur klinkt zaterdag 13 september het startschot op de Vismarkt in Heusden voor de eerste Vesting tot Vestingloop van Heusden naar Woerkum, een prestatieloop van 21 kilometer. De finish is op de Hoogstraat bij het Oude Raedthuys. Meer informatie en inschrijven

via www.dakdrunen.nl 

 

 

 

Veel karakteristieke en beeldbepalende gebouwen zoals forten, kerken, fabrieken, boerderijen en postkantoren, verliezen hun oorspronkelijke functie en komen (soms) onverwacht leeg te staan.

Waardevolle sporen uit het verleden dreigen in verval te raken. Herbestemming zorgt ervoor dat deze monumentale gebouwen niet alleen behouden worden, maar ook een vitale functie met soms een nieuwe vorm krijgen. Zo ontwikkelen monumenten zich verder. Oude gebouwen wordt nieuw leven ingeblazen tot voordeel van hun directe omgeving.

Ieder dorp of stad wordt door de aanwezigheid van monumenten bezield. Minder leegstand en meer hergebruik leiden tot een mooier en duurzamer ingerichte leefomgeving. Over hoe hier precies invulling aan te geven is soms een ingewikkelde vraag. Monumentliefhebbers, deskundigen en overheden moeten elkaar vinden om hierop het beste antwoord te formuleren. Een podium hiervoor zijn de Open Monumentendagen, die al 25 jaar georganiseerd worden. Lokale comités nemen de uitvoering voor hun rekening. Voor de samenwerkende gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem is dat Erfgoed Altena.

Tijdens het tweede Erfgoed Altena debat werd op 9 september 2011 de Acte van Altena - waarin de drie bestuurders beloven zorg te dragen 'voor opgetimmerde huijsen en landscap' - overdragen van Aalburg naar Woudrichem. Burgemeester Frank Petter kreeg er nog een aardigheidje bij van burgemeester Fons Naterop: het Aalburgs dialectboekje, vers van de pers!

In 2012 gaat de Acte naar de gemeente Werkendam en is deze gemeente arena voor debat en centrum van activiteit. Het thema voor de Open Monumentendagen 2012: monument & landschap, leent zich voor samenwerking tussen Erfgoed Altena en 'groene clubs', zoals Staatsbosbeheer, Brabants Landschap, Altenatuur, ZLTO en Natuurmonumenten.

acte van altena 2

De overhandiging van de acte van Altena tijdens het Erfgoeddebat in de Teerkamer

 

 

 

Het thema dit jaar is ‘Macht en Pracht’. Erfgoed Altena heeft ervoor gekozen bij het thema Macht aandacht te schenken aan de Oranjes. Het thema Pracht zoemt in op de restauratie van de vesting Woudrichem, die veertig jaar geleden begon.

Ton de Wit geeft woensdag 11 september in de Teerkamer een lezing over ‘Dynamiek in de zorg voor cultuurhistorie’. Tevens presenteren Johanna en Ferd van Roode hun website www.actumwoudrichem.nl waarin de resultaten van hun historisch onderzoek naar de vesting zijn terug te vinden. In de Teerkamer wordt eveneens de Acte van Altena overgedragen van de gemeente Werkendam aan de gemeente Aalburg. Te gast is tevens de nieuwe burgemeester Arie Noordergraaf. Uiteraard wordt tijdens deze avond zijn historische kennis over de gemeente Woudrichem getest door Erfgoed Altena. Tevens kunnen bezoekers kennis maken met de burgemeester. De presentatie van de avond is in handen van Paula Jorritsma.

Op 12 en 13 september worden de Open Monumentendag Klassendag gehouden. Ruim 500 leerlingen van scholen uit de regio krijgen in de vesting Woudrichem en op fort Giessen uitleg over de historie van de streek.

Op de Open Monumentendagen op 14 en 15 september is in de Veste een speciale expositie ‘Geveltjes kijken’ ingericht. Bewoners van de Lemmenskamp van de schildersgroep de Natte Kwast en kinderen hebben in de voorbije maanden de geveltjes van de Kerkstraat en de Hoogstraat ingekleurd. Stadsgidsen geven om 13.00 en 15.00 uur een rondleiding langs bijzondere gevels in de vesting. Tevens kan de toren van de Martinuskerk beklommen worden. De Martinuskerk en de RK kerk zijn geopend.

deveste

In Werkendam wordt zaterdag in het Andries Visserhuis een expositie gehouden van foto’s van bezoeken van de Koninklijke familie aan Werkendam; ook de Oudheidkamer van Grietje Post met haar Oranjecollectie is open. In de bibliotheek Aalburg is de gehele maand september de expositie van e oranjeverzameling van Klaasje Fluit-van Antwerpen te zien. Daar is tevens de Oranje fietsroute te verkrijgen langs de voetstappen die de Oranjes ooit zetten in de streek.

Op fort Giessen wordt zaterdag de militaire macht van het fort getoond met foto’s van schuilplaatsen uit de eerste Wereldoorlog. Verder worden bijzondere archeologische monumenten getoond en mogen kinderen schatgraven naar muntjes.

Kasteel Dussen presenteert zaterdag van 11.00-16.00 uur haar nieuwe culturele programma. Om 20.00 uur treedt de Ierse band Blue Dew op (entree tien euro). Op zondag zijn er gratis rondleidingen van 13.00-16.00 uur.

Op vrijdag 23 augustus werd reeds de oranje expositie in de bibliotheek Aalburg geopend. In de vitrines werd de oranjeverzameling van Klaasje Fluit-van Antwerpen tentoongesteld. Tevens werd die dag de oranje fietsroute gepresenteerd, die leidt langs de voetstappen van de oranjes in de streek.

 

 

 

Erfgoed Altena stelde tijdens het Open Monumentenweekend dit jaar eendenkooien centraal. Zo kon zaterdag 8 september een bezoek gebracht worden aan het Pompveld van Brabants Landschap en het Uitwijksche Veld (alleen via inschrijving). Zondag 9 september was het mogelijk de eendenkooi van Jan Reuser op de Hofmansplaat in de Biesbosch te bezoeken.

Eendenkooien zijn een oorspronkelijk Nederlandse vinding en al bijna 700 jaar bekend. Het vangen van de eenden is een vorm van lokjacht, het is een uniek samenspel van de tamme staleenden, de kooikerhond en de kooiker en wordt gezien als een oud Hollands ambacht. De keus voor eendenkooien past binnen het landelijk thema ‘Groen van toen’. Ons gebouwde erfgoed kan niet los gezien worden van de omgeving waarin het is opgetrokken. Vrijwel alles wat we in Nederland aan groen hebben, is immers door mensen bedacht en aangelegd in relatie tot de gebouwde ‘stenen’ omgeving.

Naast het bezoek aan de eendenkooien kon ook het natuurgebied van Corrie en Jan van Mersbergen in Den Duyl worden bezocht. In het gebied zijn een arboretum en diverse tuinen aangelegd, ook is er veel te zien over de historie van Den Duyl en kan een bezoek gebracht worden aan het Duylhuske.

In de week voorafgaand aan Open Monumentendag werd dinsdag 4 september in fort Giessen een lezing gehouden door Jaap van Diggelen over het ontstaan van het landschap in Altena. Vrijdag 7 september werd het jaarlijkse Erfgoeddebat gehouden, dit keer in het Biesboschmuseum. Donderdag 6 en vrijdag 7 september werd tevens de Open Monumentendag Klassendag gehouden. Bijna 600 leerlingen hadden zich aangemeld en brengen een bezoek aan de vesting Woudrichem en fort Giessen.

Tijdens het Monumentenweekend kon ook Kasteel Dussen, fort Giessen, het Andries Visserhuis, de Oudheidkamer en de Wilhelminasluis bezocht worden. De sluis in Andel is de enige sluis in Nederland met een groene sluiskolk.

foto 6

Schoolkinderen op bezoek in de vesting tijdens de Open Monumenten Klassendag